Uczenie się

To inaczej metoda przypadków, case’ów. Jej istota polega na stworzeniu sytuacji fikcyjnej lub rzeczywistej i wymogu rozwiązania jej przez uczniów. Metoda ta sprzyja rozwojowi myślenia analitycznego, syntetyzującego, wzbogaca wyobraźnię, uczy łączenia wiedzy z praktyką. Może być stosowana na różnych szczeblach nauczania.

Czynności metodyczne
1.    przedstawienie opisu sytuacji – werbalnie, np. za pomocą filmu, innymi środkami dydaktycznymi
2.    sformułowanie problemu
3.    przekazanie uczniom poleceń – o co nauczycielowi chodzi, na co mają zwrócić uwagę przy rozwiązywaniu problemu
4.    rozwiązanie sytuacji przez uczniów
5.    ocena zaproponowanych rozwiązań i przyjęcie najbardziej optymalnego rozwiązania z punktu widzenia danej sytuacji

Wymogi prezentowanej sytuacji – opis sytuacyjny
-    wiąże posiadaną przez ucznia wiedzę z praktyką
-    odpowiada indywidualnym możliwościom uczniów, uwzględnia ich zdolności
-    zmusza do twórczego i aktywnego uczestnictwa w rozwiązywaniu sytuacji
-    wymaga operatywności – do rozwiązania potrzeba wiedzy z innych przedmiotów, dziedzin nauki
-    ma wysoką wartość kształcącą i wychowawczą

To kompleks metod bazujących na stwarzaniu sytuacji problemowych i wdrażaniu uczniów do ich aktywnego rozwiązywania. Mogą być wykorzystywane zarówno do pracy indywidualnej, zbiorowej, jak i zespołowej. Cała klasa może rozwiązywać jeden problem, klasa może pracować w grupach lub też każdy uczeń może rozwiązywać problem indywidualnie. Wykorzystanie tych metod ma jednak ograniczony zasięg dlatego, iż nie wszystkie treści programowe nadają się do realizacji za ich pomocą.

Istotą metod nauczania problemowego jest poprawne zdefiniowanie problemu w postaci pytania problemowego. O przeprowadzeniu lekcji metodą nauczania problemowego decyduje specyfika treści, tematu. Konieczne jest stopniowanie trudności. Postawienie problemu musi mieć miejsce w różnych częściach lekcji.

1.    omówienie pełne – zawiera wszystkie niezbędne informacje do wykonania danej czynności
2.    omówienie z lukami informacyjnymi – luki w merytorycznym punkcie ciężkości wymagają samodzielnego uzupełnienia, przemyślenia na podstawie wiedzy wcześniej zdobytej
3.    omówienie z nadmiarem informacji – wymaga samodzielnego selektywnego wyboru informacji (np. podane są również inne sposoby rozwiązania zadania), poszerza umiejętności, np. stopień perfekcyjności wykonania czynności

Instruktaże mogą mieć różny charakter (w zależności od zadania)
-    instruktaż słowa mówionego
-    instruktaż w formie pisemnej

Metody wykorzystywane w ramach instruktażu to pokaz, praca z książką, pogadanka i w małym zakresie opowiadanie.

Instruktaż bieżący ma miejsce w czasie wykonywania przez uczniów danej czynności i ma zapobiegać powstawaniu błędów. Zawsze ma charakter indywidualny. Stosowany jest najczęściej w pracy z uczniami słabszymi albo bardzo uzdolnionymi.

Instruktaż końcowy jest podsumowaniem przebiegu zajęć i obejmuje
-    indywidualną ocenę poszczególnych uczniów (wyróżnienie najlepszych prac)
-    omówienie najczęściej występujących błędów (ale bez wskazywania na uczniów) – korekcja

Instruktaż może być stosowany zatem w różnych momentach lekcyjnych i stąd mówi się też o instruktażu wstępnym, zasadniczym i końcowym.
Instruktaż wstępny wykorzystywany jest w celu przygotowania ucznia do zajęć i polega on na wyjaśnieniu istoty zadania i sposobów jego wykonania. Najczęściej obejmuje
-    podanie tematu
-    teoretyczne uzasadnienie czynności
-    wskazanie metod wykonania
-    zaznajomienie uczniów z kolejnymi elementami
-    wzorcowy pokaz wykonania danej czynności
-    uwrażliwienie uczniów na najczęściej popełniane błędy

Polega na opanowaniu konkretnych umiejętności zawodowych na bazie składających się na nią poszczególnych czynności. Ze względu na miejsce i funkcje instruktażu mówi się o tzw. omówieniu wstępnym, którego celem jest przygotowanie uczniów do zajęć. Polega on na wyjaśnieniu istoty i celów zajęć, sposobów wykonania danego zadania.

Struktura lekcji z wykorzystaniem tej metody wygląda następująco
1.    Podanie tematu.
2.    Teoretyczne uzasadnienie przyszłych działań.
3.    Opis wykonania danego zadania przy użyciu środków dydaktycznych.
4.    Wskazanie sposobów (metod) wykonania.
5.    Zaznajomienie uczniów z koniecznymi elementami zadania, danej czynności.
6.    Wzorcowy pokaz wykonywania danej czynności.
7.    Sprawdzenie stopnia zrozumienia celów, zadań i metod.
8.    Wskazanie uczniom na podstawowe błędy podczas wykonywania umiejętności (zadania).
9.    Omówienie instruktażu zasadniczego (bieżącego).
10.    Instruktaż końcowy.